Διαβάζουμε πολλά τον τελευταίο καιρό για την λεγόμενη διπλή ανάπλαση στην Αθήνα. Πρόκειται για την μετατόπιση του γηπέδου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό, που θα απελευθερώσει χώρους πρασίνου στο κέντρο της πόλης αλλά και θα χρησιμοποιηθεί ως μοχλός ανάπτυξης για μια υποβαθμισμένη περιοχή. Μια ανάλογη ιδέα, πολύ μεγαλύτερης μάλιστα, κλίμακας και σημασίας, μπορεί να εφαρμοστεί και στη Θεσσαλονίκη.
Η Θεσσαλονίκη παραμένει για πολλά χρόνια στάσιμη αναπτυξιακά, μετά την πλήρη αποβιομηχάνιση και το κλείσιμο ή τη μετακίνηση των μικρομεσαίων βιοτεχνιών μεταποίησης στις γειτονικές χώρες. Με δεδομένη την απουσία βασικών υποδομών, τα υψηλά ποσοστά ανεργίας και την περιβαλλοντική υποβάθμιση, η πόλη παρουσιάζει έλλειμμα αυτοπεποίθησης και αυτογνωσίας που οδηγεί σε συνολικό (πολιτισμικό) πρόβλημα ταυτότητας.
Η ανάγκη υπέρβασης των χαρακτηριστικών της στασιμότητας απαιτεί την ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της πόλης στον μεταπρατικό τομέα (εμπορικό κέντρο), τις υπηρεσίες υψηλού επιπέδου και την εκπαίδευση (πόλη των πανεπιστημίων, της έρευνας και της καινοτομίας). Η στρατηγική και οι πρακτικές της πράσινης ανάπτυξης εντάσσονται στο πλαίσιο μιας τέτοιας προοπτικής που απαιτεί ένα ολοκληρωμένο οικολογικό αναπτυξιακό σχέδιο. Βασικό πυρήνα του σχεδίου αυτού μπορεί να αποτελέσει η ιδέα της «διπλής ανάπλασης» της Θεσσαλονίκης.
Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης ως «διπλή ανάπλαση» μπορεί να θεωρηθεί η μετατόπιση του εθνικού εκθεσιακού φορέα της ΔΕΘ από τον χώρο του κέντρου στην Δυτική πλευρά της πόλης. Με τον τρόπο αυτό θα αναβαθμιστεί περιβαλλοντικά το φθίνον ιστορικό κέντρο αλλά και αναπτυξιακά η Δυτική Θεσσαλονίκη που αναζητεί ώθηση, κίνητρα και προϋποθέσεις για νέες οικονομικές δραστηριότητες.
Για το κέντρο της πόλης η διπλή ανάπλαση περιλαμβάνει την επέκταση του πάρκου του Λευκού Πύργου προς το πανεπιστήμιο δημιουργώντας έναν εκτεταμένο πνεύμονα πρασίνου, την διατήρηση ορισμένων κτιρίων της σημερινής ΔΕΘ που παρουσιάζουν αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και την αξιοποίηση τους για την δημιουργία ενός κέντρου πράσινης καινοτομίας.
Για τον Δυτικό τομέα η διπλή ανάπλαση περιλαμβάνει τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου εκθεσιακού κέντρου (έκτασης 500 στρεμμάτων περίπου) είτε στη Σίνδο (στο χώρο των ΤΕΙ) είτε σε άλλό χώρο του Δήμου Θεσσαλονίκης. Στη λογική της αμοιβαιότητας, τόσο τα ΤΕΙ όσο και ο Δήμος θα ενδιαφερθούν λογικά για την προώθηση της συμμετοχής τους στο μεγάλο αυτό σχέδιο πράσινης ανάπτυξης.
Τα άμεσα και μεσοπρόθεσμα οφέλη που θα προκύψουν είναι:
• Αναβάθμιση του κύρους και εκσυγχρονισμός της εκθεσιακής υποδομής και της λειτουργίας της ΔΕΘ.
• Ανάπλαση του ιστορικού κέντρου με την αύξηση του πρασίνου και τη μείωση των δομημένων χώρων των κτιριακών εγκαταστάσεων.
• Μείωση του κυκλοφοριακού φόρτου, των αναγκών στάθμευσης, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της οπτικής και αισθητικής ενόχλησης στο κέντρο της πόλης.
• Οικονομική ανάκαμψη και συνδυαστικές προσαρμογές στη Δυτική πλευρά της πόλης με ολοκλήρωση υποδομών στο λεγόμενο «Δυτικό τόξο» (σύγχρονο τραμ, προαστιακός, θαλάσσια συγκοινωνία), αλλαγές στις χρήσεις και την αξία της γης.
• 5000 νέες θέσεις εργασίας.
Σήμερα, μια ολοκληρωμένη παρέμβαση όπως «η διπλή ανάπλαση» της Θεσσαλονίκης μπορεί να συμβάλει όχι μόνο στην προσωρινή υπέρβαση της χρόνιας στασιμότητας, αλλά και στη διαμόρφωση μιας σύγχρονης πράσινης ταυτότητας για την πόλη.